تاریخ : دوشنبه, ۲۷ اردیبهشت , ۱۴۰۰
  • کد خبر : 17600
  • 01 اردیبهشت 1400 - 11:59
0
یادداشت محمدعلی طیبی سورکی:

محاکم درارعاب و تأدیب مجرم با تعیین مجازات تکمیلی ،نقش بسزائی ایفا می نمایند

در ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در بحث مجازات های تکمیلی، چند نوآوری ایجاد شده است .

محاکم درارعاب و تأدیب مجرم با تعیین مجازات تکمیلی ،نقش بسزائی ایفا می نمایند عصر قانون
عصر قانون/
  1.  اعمال مجازات تکمیلی در مجازات‌های حد و قصاص
  2.  عدم اعمال مجازات تکمیلی در مجازات های تعزیری درجه هفت و هشت
  3. اعمال مجازات تکمیلی متناسب با جرم ارتکابی و خصوصیات مجرم
  4. اعمال یک یا چند مجازات تکمیلی تعیینی در ماده ۲۳
  5.  موارد تعیینی در ماده ۲۳ از باب مجازات های تکمیلی به صورت حصری بیان شده است .
  6.  برای اعمال مجازات تکمیلی، مدت تعیین شده است که مدت آن بیش از ۲ سال نباشد.مگر در مواردی که قانون به نحودیگری مقرر نماید .
  7.  چنانچه مجازات تکمیلی و مجازات اصلی از یک نوع باشد،فقط مجازات اصلی مورد حکم قرار میگیرد.

اما در قوانین مصوب ۱۳۰۴ ،۱۳۷۰،۱۳۵۲ و تا زمانی که قانون مجازات مصوب ۱۳۷۰ تمدید می شد یعنی تا سال ۱۳۹۰،نوع آوری های فوق در این قوانین یافت ،نمی گردد .

از مجازات تکمیلی در قوانین مصوب تعریفی بعمل نیامده است ولیکن براساس کاربردی که این نوع مجازات دارد و به نوعی تکمیل کننده ،مجازات اصلی است ،از سوی حقوقدانان تعریف متعدد و با معانی واحد بیان شده است که با درنظر گرفتن قانون مجازات مصوب ۱۳۹۲ بهترین و جامع ترین تعریف از مجازات تکمیلی :”کیفری است که مرتکب جرم با توجه به نوع جرایم ارتکابی واهمیت و نحوه ارتکاب جرم علاوه بر محکومیت به کیفراصلی بدان نیز محکوم می گردد ” می باشد.

با توجه به مطالب مذکور، دادگاه می بایست با در نظر گرفتن خصوصیات مجرم و متناسب با جرم ارتکابی، مجازات تکمیلی را همزمان با صدور رای و به همراه مجازات اصلی تعیین نماید ‌.

حال در اینجا سوال مطرح می گردد ، *آیا بعد از مجازات جایگزین حبس امکان اعمال مجازات تکمیلی وجود دارد* ؟ نخست باید گفت مواد مربوط به مجازات جایگزین حبس، بعد از مواد مجازات تکمیلی در قانون مجازات مصوب ۱۳۹۲ ،به تصویب رسید و اگر منعی برای استفاده از مجازات تکمیلی بعد از تعیین مجازات جایگزین حبس وجود داشت ،بیان می نمود .و دوم اینکه مجازات تکمیلی در جهت قناعت وجدانی محکمه جهت اثرگذاری مجازات بر مجرم می باشد و اگر بعد از تعیین مجازات جایگزین حبس نیز محکمه تشخیص دهد که این مجازات کافی برای تأدیب و ارعاب بزهکار نمی باشد می تواند براساس ماده ۲۳ قانون مجازات ۹۲ ،مجازات تکمیلی را جهت تکمیل مجازات اصلی تعیین نماید ولی ملاک دادگاه از برخورداری مجرم به مجازات تکمیلی ،توجه به مجازات اصلی برمیگردد .سوم اینکه مجازات تکمیلی با مجازات اصلی از یک نوع نباشد چرا که در این حالت طبق تبصره ۲ ماده ۲۳ قانون مجازات ۹۲ ،فقط مجازات اصلی مورد حکم قرار میگیرد.

سوال دیگری که مطرح می گردد این است که *بعد ازاعمال تخفیف مجازات ،می توان مجازات تکمیلی را اعمال نمود؟ در بدو امر باید گفت منع قانونی جهت این عمل وجود ندارد ولذا بعد از تخفیف مجازات نیز اگر دادگاه تعیین مجازات تکمیلی را جهت تکمیل مجازات اصلی تشخیص دهد می تواند ،چنین اقدامی نماید .ولیکن اعمال مخففه جرم نباید از مواردی باشد که بعد از صدور رای حاصل گردد چرا که مجازات تکمیلی همزمان با صدور رای دادگاه صادر می گردد و لذا اگر موجبات تخفیف مجازات بعد از صدور رای حادث گردد ،دیگر مجازات تکمیلی معنایی ندارد و سالبه به انتفاء موضوع است .

سوال دیگری که در اعمال و تعیین مجازات تکمیلی قابل طرح است این موضوع است که *برای تعیین مجازات تکمیلی مستلزم صدور حداکثر مجازات برای متهم می باشد یا خیر؟ در مرحله نخست، جوابی که به ذهن خطور می کند این است که اگر دادگاه مجازات اشد یا حداکثری را تعیین نمی نماید ،فلذا همین مقدار مجازات را کافی برای تکمیل مجازات متهم دانسته و دیگر نیازی به مجازات تکمیلی نیست .ولی در پاسخ باید گفت ؛صرف نظر از اینکه منع قانونی در این خصوص وجود ندارد یعنی موادی از قانون بیان ننموده که اگر چنانچه قاضی به کمتر از حداکثر حکم دهد دیگر نمی تواند از مجازات تکمیلی استفاده کند و یا موادی تصویب نشده که عنوان نماید ملاک تعیین مجازات تکمیلی، تعیین حداکثر مجازات خواهد بود و مطلب بعدی اینکه نوع مجازات اصلی به گونه ای است که به تشخیص قاضی محکمه، تکمیل آن مجازات فقط با مجازات تکمیلی صورت خواهد گرفت و به نوعی با تعیین مجازات تکمیلی قاضی به این باور خواهد رسید که بر مجرم اثر تادیبی و ارعابی خواهد داشت .فلذا تعیین میزان و مقدار مجازات اصلی تاثیری در تعیین یا عدم تعیین مجازات تکمیلی نخواهد داشت. و با توجه به کلمه *می تواند* در ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، قاضی در تعیین مجازات تکمیلی یا تتمیمی مختار بوده و به صلاحدید خویش این نوع مجازات را تعیین می نماید. و آخرین مطلبی که در خصوص ماده ۲۳ قانون مجازات ۹۲ جلب توجه می نماید *حذف قید عمدی* است چرا که در قوانین قبلی شرط اعمال و تعیین مجازات تکمیلی این بوده که جرم عمدی بوده باشد ولی در قانون مجازات مصوب ۱۳۹۲ این قید حذف شده و جرایم غیرعمدی را نیز شامل می گردد .

قضات می بایست در تعیین مجازات تکمیلی تمامی فاکتورها را درنظر بگیرند که مهمترین آنها، میزان اثرگذاری مجازات تکمیلی است تا مجددأ مجرم مرتکب جرم نگردد و اجرای مجازات اصلی و تکمیلی ،جنبه بازدارنده و ارعابی برای مجرم داشته باشد.که بعد از آن تمایلی به ارتکاب بزه نداشته باشد.

بااحترام محمدعلی طیبی سورکی

دبیرکمیسیون حمایت از اعضا و صیانت از مرکز وکلا، کارشناسان و مشاوران خانواده قوه قضائیه

لینک کوتاه : https://www.asrghanoon.ir/?p=17600

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.